Người mới nuôi ong dú ở Đồng Nai thường áp nguyên cách làm đọc được trên mạng, phần lớn viết cho vùng khác. Rồi thắc mắc vì sao đàn không lên như mô tả.
Khí hậu ở đây hai mùa rõ rệt, nắng gắt trong mùa khô, ít chịu bão. Riêng điều đó đã đủ làm mọi thứ khác đi.
Đồng Nai thuộc Đông Nam Bộ, khí hậu hai mùa rõ rệt, nắng gắt trong mùa khô, ít chịu bão. Độ ẩm vừa phải, thấp hẳn trong mùa khô.
Mùa mưa kéo dài tháng 5 đến tháng 11, mùa khô tháng 12 đến tháng 4. Nhịp này quyết định gần như mọi việc trong năm của người nuôi ong.
Một đặc điểm nữa cần nhớ: vùng chuyển tiếp giữa cao nguyên và đồng bằng, nhiều vườn cây ăn trái xen cao su và điều. Đây là thứ khiến cách nuôi ở Đồng Nai không giống các vùng khác, dù cùng một loài ong.
Bảng dưới là nhịp chung ở Đồng Nai. Năm nào thời tiết bất thường thì xê dịch, nhưng khuôn thì ổn định.
| Giai đoạn | Tình hình | Đàn ong | Việc nên làm |
|---|---|---|---|
| tháng 5 đến tháng 11 | Mưa đều, hoa nhiều | Lên nhanh nhất | Tách đàn, để đàn tích trữ |
| Cuối mùa mưa | Hoa thưa dần | Dự trữ dày | Thu mật đợt chính |
| tháng 12 đến tháng 4 | Khô, ít hoa | Ăn vào dự trữ | Để yên, chống kiến |
| tháng 1 đến tháng 3 | cao su rụng lá, thực bì bị dọn phòng cháy, hoa dại tàn | Khó khăn nhất | Không tách, không thu |
| chôm chôm và sầu riêng vào khoảng tháng 2 đến tháng 4 | Đợt hoa lớn | Tích mật nhanh | Chuẩn bị trước một tháng |
Ở Đồng Nai, quãng đáng lo là tháng 1 đến tháng 3. Lý do: cao su rụng lá, thực bì bị dọn phòng cháy, hoa dại tàn.
Trong quãng này đàn sống bằng phần đã tích từ trước. Chúa giảm đẻ, quân hao dần, hoạt động ở cửa tổ thưa hẳn.
Nhiều người thấy vậy tưởng đàn bệnh nên mở thùng kiểm tra liên tục. Càng mở đàn càng đuối, vì mỗi lần mở là một lần đàn phải trám lại và điều hoà lại nhiệt độ.
Việc đúng là để yên, chỉ nhìn cửa tổ và bảo đảm chống kiến.
Thứ nhất, vườn cây ăn trái phun thuốc dày đợt, nhất là mùa ra hoa đậu trái.
Thứ hai, quãng cao su rụng lá tháng 1 đến tháng 3 gần như trắng nguồn hoa.
Thứ ba, nắng chiều mùa khô rất gắt, thùng đặt trống dễ quá nhiệt.
Ba thứ này không gặp cùng lúc ở mọi vùng, nên người nuôi ở Đồng Nai phải điều chỉnh riêng chứ không áp nguyên hướng dẫn chung. Cách phổ biến ở đây là đặt tổ ở mép vườn hoặc bờ lô, tránh khu phun thuốc.
Chỗ đặt tổ nên kê khoảng tám tấc, chú trọng chống kiến hơn chống ngập. Chọn nơi có nắng buổi sáng và được che phần chiều.
Lịch tách đàn bám theo mùa mưa tháng 5 đến tháng 11, tránh tách sát tháng 1 đến tháng 3.
Thu mật vào cuối mùa mưa, chừa lại phần dự trữ đủ cho đàn qua mùa khô. Đây là điểm quan trọng nhất và cũng hay bị bỏ qua nhất.
Trồng bổ sung vài vạt hoa chịu hạn quanh khu đặt tổ để lấp quãng thiếu.
vùng chuyển tiếp giữa cao nguyên và đồng bằng, nhiều vườn cây ăn trái xen cao su và điều Vì vậy nuôi được nhưng phải điều chỉnh, không thể làm y như vùng khác. Người nuôi ở đây thường đặt tổ ở mép vườn hoặc bờ lô, tránh khu phun thuốc.
tháng 1 đến tháng 3, do cao su rụng lá, thực bì bị dọn phòng cháy, hoa dại tàn. Trong quãng này việc tốt nhất là để yên cho đàn.
Đợt lớn nhất thường là chôm chôm và sầu riêng vào khoảng tháng 2 đến tháng 4. Ngoài ra còn nguồn nền từ chôm chôm, sầu riêng và lớp hoa dại quanh vườn.
Mật ở đây đa dạng hương do nhiều loại cây, màu vàng cánh gián. Đó là do nguồn hoa của vùng chứ không phải do giống ong khác nhau.
Khoảng khoảng tám tấc, chú trọng chống kiến hơn chống ngập. Con số này tính theo đặc thù của vùng chứ không có mức chung cho mọi nơi.
Tháng nào nên tách đàn, tháng nào thu mật, tháng nào chỉ nên để yên cho đàn. Lịch cả năm dành cho người nuôi ong dú tại Đồng Nai.
Mùa khô ở Đồng Nai kéo dài tháng 12 đến tháng 4 và là phép thử với mọi đàn. Những gì đàn cần và những gì người nuôi nên tránh trong quãng này.
Mùa mưa Đồng Nai vừa là cơ hội vừa là rủi ro. Danh sách việc cần làm trước khi mưa lớn, để đàn tận dụng được mùa hoa mà không mất tổ vì đổ hay ẩm.
Ong dú chịu được khoảng nhiệt nào và độ ẩm bao nhiêu là quá cao. Đối chiếu với điều kiện thực tế ở Đồng Nai để biết khi nào thật sự cần can thiệp.
Mưa lớn, gió mạnh, nắng hạn kéo dài đều có thể làm mất đàn trong một đêm. Cách phòng trước và xử lý sau ở điều kiện Đồng Nai.
Câu trả lời thẳng thắn cho người đang cân nhắc nuôi ong dú tại Đồng Nai, gồm cả những mặt bất lợi mà người bán tổ thường ít nói tới.
Nuôi ong dú tại Đồng Nai: vùng chuyển tiếp Đông Nam Bộ, nhiều vườn cây ăn trái như chôm chôm, sầu riêng, bưởi, xen cao su và điều. Mùa mưa tháng 5–11, đất đỏ và đất xám.